Wilde lijsterbes

Sorbus aucuparia
Rozenfamilie (Rosaceae)

CC-BY-SA 4.0 rechten : RikenMon

(Alle credits en de rechten van de Wikipedia bron zijn van toepassing)

Wilde lijsterbes (Sorbus aucuparia) is een plantensoort uit de rozenfamilie (Rosaceae). In Engeland en in Scandinavië worden de bessen in het wild geplukt voor consumptie. De soort wordt veel gebruikt voor aanplant.

Naam

De boom wordt lijsterbes genoemd omdat lijsters en andere vogels dol op de bessen zijn. De plant zorgt namelijk voor een goede voedselvoorziening voor vogels vanwege de lange periode met bessen. Verder trekken de bloemen in de zomer veel insecten en vooral veel wespen aan, die op het menu staan van veel vinken. Bovendien is de lijsterbes een zeer geschikte plek voor vogels om te broeden vanwege de dichte boomstructuur.

De soortaanduiding aucuparia komt van het Latijnse woord aucupor (vogelvangst). Er werden namelijk veel vogels gevangen bij dat soort bomen.

Determinatie

Wilde lijsterbes is een houtige plant die uitgroeit tot boom of struik. Ze kan een hoogte bereiken van 20 m en heeft een open kroon. De boom heeft een slanke stam en sterk gebogen takken. De samengestelde, onevengeveerde bladeren zijn veervormig met negen tot zeventien blaadjes, die 2–6 cm lang zijn. De 5–7 × 1–1,5 cm grote bladeren zijn ovaal tot langwerpig en staan in zes tot acht paren. De blaadjes hebben, behalve bij het onderste stukje, een scherp gezaagde bladrand en een spitse top. De bladkleur is bovenaan dof groen, terwijl de onderkant grijsgroen is. In de herfst kleuren de bladeren geeloranje tot rood.

De boom bloeit in mei en juni met 0,8–1 cm grote, crèmewitte bloemen in veelbloemige tuilen die sterk geuren. De lijsterbes draagt als de vruchten rijp zijn 0,6–1 cm grote, oranjerode, bolvormige vruchten. Deze worden rijp in augustus.

Ecologie

Wilde lijsterbes komt voor op droge tot tamelijk natte, oligotrofe tot mesotrofe, zure tot zwak zure bodems. De soort is zeer winterhard en kan worden aangetroffen tot een hoogte van ± 1200 m. De plant wordt bestoven door insecten en de zaadverspreiding vindt vooral plaats via ornithochorie; vogels eten de bessen graag. De soort komt voor in bossen en houtwallen.

Syntaxonomie

In de syntaxonomie staat wilde lijsterbes te boek als zwakke kensoort voor het zomereik-verbond.

Biogeografie

Het verspreidingsgebied van wilde lijsterbes strekt zich uit over Noord-Europa, in de bergen van Zuid-Europa en in Zuidwest-Azië. Wilde lijsterbes was een van de eerste boomsoorten die na de ijstijd in de Benelux voorkwamen.

Gebruik

Het hout van de lijsterbes is tamelijk hard, buigzaam en elastisch, maar gaat vrij snel kapot. Het is bruikbaar voor draai- en snijwerk, vaten, vezelplaten. Schors en loof bevatten een hoog gehalte aan looizuur. Specifiek voor houtproductie hebben ze over het algemeen te kleine afmetingen of komen ze in te geringe aantallen voor.

Van rijpe lijsterbessen kan jam gemaakt worden. Deze is bitter maar bevat veel vitamine C.